باغ گلشن طبس: معرفی و مسیر دسترسی + عکس

اگر از بازدید باغات لذت می‌برید و به معماری علاقه‌مندید، باغ گلشن طبس شما را غافل‌گیر خواهد کرد. این باغ یک شاهکار تمام عیار معماری است و نوآوری شگرفی در زمینه آبیاری گیاهان دارد. در ادامه خواهیم خواند باغ گلشن کجاست، چرا باید از آن بازدید کنیم و چه ویژگی‌های استثنایی‌ دارد.

فهرست مطالب:

• باغ گلشن کجاست؟
• گشت و گذاری در این باغ
• سیستم آبیاری و معماری
• بهترین فصل برای بازدید

باغ گلشن کجاست؟

باغ تماشایی گلشن در استان خراسان جنوبی، شهرستان طبس و در شهر طبس واقع شده است. این باغ از شمال به خیابان فلسطین از شرق به خیابان بوستان، از جنوب به خیابان شهید بهروان و از غرب به میدان پلیکان و میدان انقلاب محدود می‌شود. ورودی پارکینگ این جاذبه دیدنی بی‌بدیل در بخش شمال شرقی واقع شده و راه ورد به آن از خیابان بوستان است.

برای این که خود را به شهر طبس برسانید می‌توانید از چند طریق اقدام کنید. راه اول استفاده از اتوبوس است. اتوبوس‌هایی که از تهران به سمت مرکز استان خراسان جنوبی یعنی بیرجند حرکت می‌کنند از طبس خواهند گذشت. 

راه بعدی سفر با قطار است. چهار راه برای سفر با قطار وجود دارد. اولین راه قطار کرمان به مشهد است که همه روزه در حرکت است. دومین راه قطار یزد به مشهد بوده که یک روز در میان حرکت می‌کند. راه سوم قطار بندر عباس به مشهد است که همه روزه وجود دارد و در نهایت راه چهارم قطار تهران به طبس است که تنها یک روز در هفته به سمت مقصد حرکت می‌کند. راه دیگر برای آن که خود را به طبس برسانید استفاده از هواپیماست. دو روز در هفته از تهران به سمت طبس هواپیما پرواز می‌کند.

اگر دوست دارید با ماشین شخصی به این سفر بروید، خوب است بدانید که فاصله تهران تا طبس تقریبا 800 کیلومتر بوده و این مسیر حدود 11 ساعت طول خواهد کشید. نزدیک‌ترین مسیر برای دسترسی به این شهر آن است که از تهران به سمت گرمسار بروید و بعد خود را به سمنان برسانید. پس از رسیدن به سمنان از جاده جنوب شرقی این شهر خارج شوید تا وارد راه سمنان به سرکویر شوید. پس از آن که از دل کویر گذشتید به سمت چاه ملک و خور به مسیر ادامه دهید. بعد از رسیدن به خور به خروجی شرقی این شهر بروید تا از استان سمنان خارج شده و وارد استان خراسان جنوبی شوید و اندکی بعد به طبس برسید.

گشت و گذاری در باغ گلشن طبس داشته باشیم 

این باغ یکی از زیباترین باغات ایران است که در سال 1355 به عنوان یکی از آثار ملی کشور ثبت شد. جذابیت این باغ به دلیل محل قرارگیری آن است زیرا دور تا دور این منطقه کویری بوده و وجود باغ در این فضا کمی عجیب به نظر می‌رسد. در ادامه به تاریخچه این باغ زیبا و نحوه معماری آن خواهیم پرداخت.

تاریخچه باغ گلشن

قدمت این باغ به دوران زندیه و قاجاریه برمی‌گردد و احتمالا مربوط به اواخر پادشاهی لطفعلی خان زند و ابتدای شکل‌گیری قاجار باشد. این باغ در ابتدا توسط محمد حسن خان عرب زنگویی ساخته شده است. محمد حسن خان عرب زنگویی یکی از خان‌هایی بوده که در فردوس حکمرانی می‌کرده و قبل از مرگ خود یک بار در سال 1218 و بار دیگر در سال 1234 بسیاری از اموالش را به خیریه بخشیده است. باغ زیبای طبس نیز یکی از همین اموال بود که به خیریه داده شد.

شگفتی‌های گلشن طبس

حضور باغ در این منطقه خود شگفتی بزرگی است. این باغ مساحتی بالغ بر 7 هکتار دارد و زمین آن به شکل مربع است. مربعی بودن باغ معمولا نادر بوده و تنها باغ معروفی که به این شکل ساخته شده، تاج محل است. 
یکی از موضوعات جالب در رابطه با این باغ آب‌هایی است که همواره در آن جریان دارند. این آب‌ها بر خلاف انتظار اصلا شور نیستند و به خوبی باعث رشد گیاهان باغ شده‌اند. در ادامه بیشتر در مورد سیستم آبیاری خواهیم گفت. 
شگفتی دیگر این باغ مربوط به معماری خیره‌کننده آن است. برخی معتقدند که ایده‌ها برای طراحی باغ گلشن از قرآن گرفته شده و زیبایی خود را مدیون همین موضوع است.

از گیاهانی که در این باغ چشم‌نواز قرار دارند، می‌توان به نخل‌ها، درختان انار و درختان مرکبات اشاره کرد. تعداد نخل‌های این باغ بیشتر از دو هزار نفر، تعداد درختان انار بش از پانصد عدد و تعداد درختان مرکبات دو هزار پانصد عدد براورد شده، اما باید توجه کرد که اساس پوشش گیاهی باغ نخلستان است. نحوه کاشت درختان دیگر مثل درختان انار به شکل شطرنجی بوده و در کاشت آن‌ها نظم خاصی رعایت شده است. 

به لحاظ حیات جانوری جالب است بدانید که سال‌ها پیش دو پلیکان این باغ را برای زندگی در ماه‌های سرد سال انتخاب کرده بودند که متاسفانه در زلزله سال 1357 یکی از آن‌ها و در سال 1394 یک پلیکان دیگر فوت کرد ولی بعدها چند پلیکان را به این باغ آوردند. اگر امروزه نیز سری به این باغ تماشایی بزنید، می‌توانید از این پلیکان‌های زیبا نیز دیدن کنید.

سیستم آبیاری معماری باغ و ساختمان گلشن

همان گونه که پیش‌تر اشاره کردیم، آبیاری این باغ دیدنی به گونه‌ای است که در تمام طول سال جوی‌های آب در آن جاری است. منشا این آب‌ها عمدتا کوه‌هایی است که در اطراف شهر طبس قرار گرفته‌اند. جوی‌های آب از بخش انتهایی باغ یعنی همان بخشی که نزدیک به میدان انقلاب است، وارد می‌شوند و پس از آنکه از میان درختانی که با نظم خاصی و به صورت شطرنجی کاشته شده‌اند، عبور کردند، از سردر خارج خواهند شد. 

به جز این جوی‌ها، بخشی از آبیاری باغ به کمک آب‌های زیرزمینی است. برای استفاده از آب‌های زیرزمینی چاه آبی حفر شده که در مرکز باغ قرار گرفته است. در واقع آب استخری که در مرکز است از آب چاه بوده و به نحوی این آب را ذخیره می‌کند. آب فواره‌ها نیز از طریق همین چاه تامین می‌شود که به زیبایی این جاذبه دیدنی افزوده است. این چاه از نوع چاه آرتزین یا جهنده بوده و این به آن معناست که برای آن که آب از چاه خارج شود، نیازی به نیرویی مضاعف نداشته و این امر به شکل خود به خودی اتفاق می‌افتد.

معرفی محوطه باغ گلشن طبس

یکی از کلیدی‌ترین دلایلی که این باغ را از دیگر باغ‌های ایران متمایز می‌کند، معماری ساختمان و محوطه‌ای است که ساختمان در آن قرار دارد. طبق تحقیقاتی که پژوهشگران معماری روی این باغ داشتند، چند ویژگی معماری حائز اهمیت است که شامل مرکزگرایی، دوران، خود متشابهی، خود مقیاسی، تقارن، تکرار شوندگی، نوزایی و تناسب است که تمامی این ویژگی‌ها در طرح‌های تزئینی بنا، طرح آبیاری و نحوه کاشت گیاهان دیده می‌شود.

به طور کلی این باغ دیدنی را می‌توان از چند جهت بررسی کرد. در ابتدا که به باغ وارد می‌شوید، راهی سرسبز مقابل شما خواهد بود که در ادامه به یک تقاطع خواهد رسید، در این تقاطع استخری است که وظیفه نگهداری آب چاه را بر عهده دارد. علاوه بر این که این استخر و فواره‌های آن وظیفه‌ای در رابطه با آبیاری دارند، به زیبایی فضا نیز بسیار کمک کرده‌اند و همچنین تا حدودی موجب می‌شوند که هوا کمی خنک‌تر شود.

اگر در باغ گلشن مستقیم به مسیر ادامه دهید، به یک عمارت خواهید رسید. این عمارت به عمارت سردرب معروف است و یک زیرزمین و دو طبقه ساختمان دارد. قابل ذکر است که به دلیل زلزله 1357 در شهر طبس متاسفانه این بنا به طور کامل نابود شد و با توجه به نقشه‌ای که از آن باقی مانده بود، دوباره به طور کامل ساخته شد. در این عمارت یک تالار آینه و یک ایوان نسبتا بزرگ وجود دارد که هر دو در طبقه اول قرار گرفته‌اند.

بهترین فصل برای بازدید از باغ گلشن طبس

شهر طبس آب ‌وهوایی گرم و خشک دارد و در یک منطقه کویری واقع شده است. دمای این شهر در تابستان می‌تواند تا چندین روز بالای 40 درجه باشد اما در زمستان بین منفی نه تا مثبت پانزده درجه خواهد بود. از نظر بارندگی نیز این شهر یکی از کم‌بارش‌ترین شهرهای کشور به شمار می‌رود، به گونه‌ای که میانگین بارش سالیانه آن 68.3 میلیمتر است. 
با توجه به آن چه از چگونگی هوای شهر طبس گفته شد، فصل بهار زمان مناسبی برای بازدید از این جاذبه دیدنی خواهد بود. همچنین لازم است بدانید که درختان و گل‌های موجود در باغ گلشن در فصل بهار از همیشه شاداب‌تر خواهند بود.

باغ تماشایی گلشن در استان خراسان جنوبی، شهرستان طبس و در شهر طبس قرار دارد و در سال 1355 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این باغ از دو جهت شگفت آور است؛ معماری و آبیاری. آبیاری این باغ از طریق جوی‌های آب همواره روان و آب‌های زیرزمینی انجام می‌شود و برای استفاده از آب‌های زیرزمینی چاه جهنده حفر شده است. 
این باغ از معدود باغ‌هایی به شمار می‌رود که زمین مربع شکل دارد. در این باغ همه چیز من جمله نحوه آبیاری و نحوه کاشت درختان از قاعده تکرار شوندگی، تقارن، دوران و مرکزگرایی تبعیت می‌کنند. در انتهای این باغ یک عمارت قرار دارد که دارای تالار آینه و ایوان است. توصیه می‌کنیم تا در فصل بهار سری به این باغ بهشتی بزنید و نظرتان در مورد این جاذبه دیدنی را با ما و سایر همراهان ایرانگرد به اشتراک بگذارید.