آزادشهر کجاست؟ راهنمای سفری به روستاهای تاریخی

استان گلستان سرزمینی است که از هفت هزار سال پیش تا به امروز داستان‌ها و جاذبه‌های فراوانی برای مردم داشته است. این استان شمالی با جنگل‌هایی همچون مخمل خودنمایی می‌کند. به هر نقطه از این استان زیبا که سر بزنید، شگفت زده خواهید شد. نقطه‌ای در این منطقه وجود ندارد که از زیبایی بهره‌مند نباشد. در ادامه یکی از شهرهای زیبای استان گلستان، یعنی آزادشهر را معرفی می‌کنیم. شما با خواندن این مقاله قادر خواهید بود سفری بر پایه روستاگردی و دیدن جنگل‌های انبوه ترتیب دهید.

آزادشهر کجاست و چگونه باید به این شهر سفر کنیم؟

اولین پاسخی که به سوال «آزادشهر کجاست؟» می‌توان داد، این است که این شهر در استان گلستان قرار دارد. در قدیم این مکان روستایی کوچک بود و قره تکن نام داشت. این اسم از دو بخش "غره" به معنی سیاه و "تکن" به معنای تلو تشکیل شده است و سیاه تلو نام درختچه‌هایی جنگلی است.  سازندگان اولیه این روستا اقوامی ترک زبان بودند و به همین علت این نام بر روی روستا گذاشته شد. 

اوایل حکومت پهلوی رضا شاه در حال عبور از این منطقه خوش آب و هوا و جنگلی بود که در همین حین دستور تاسیس یک ژاندارمری را در این محل صادر کرد. این ژاندارمری اکنون در میدان مرکزی شهر قرار گرفته است. از آن‌جایی که شاه شیفته آب و هوا و مناظر این منطقه شده بود آن را شاه پسند نامید و بستر توسعه آن را فراهم کرد. با ورود انقلاب اسلامی در سال ۵۷ نام این مکان به آزادشهر تغییر کرد. در این شهر اقوام مختلفی مانند فارس، سیستانی، ترکمن، بلوچ، ترک، کرد، سبزواری و شاهرودی در کنار هم زندگی می‌کنند.

این شهر در ادامه‌ رشته کوه البرز، دامنه‌های البرز شرقی و دشت‌های حاصلخیز قرار دارد. همین موضوع باعث می‌شود آب و هوی این منطقه معتدل و مرطوب باشد. این شهرستان حدود 400 کیلومتر نیز با دریا فاصله دارد. همچنین این شهرستان، از شمال به شهرستان گنبد کاووس، از سمت غرب به شهرستان رامیان، از شرق به مینودشت و از جنوب به شاهرود و استان سمنان متصل است. این شهرستان دارای ۲ بخش ۳ شهر ۴ دهستان و ۴۸ آبادی مسکونی است. برای سفر به آزادشهر، از تهران باید حدود ۵۰۰ کیلومتر به سمت شمال شرقی رانندگی نمایید. این شهرستان مسیری گذری برای تمام افرادی‌ است که قصد دارند از سمت شمال به مشهد سفر کنند.

راهنمای سفر به آزادشهر؛ در آزادشهر از کجا دیدن کنیم؟

برای سفر به این شهر لازم است ابتدا با جاهای دیدنی آزادشهر، مکان‌های تفریحی، غذاها و سوغات آن آشنا بشوید. در زیر به برخی از مهمترین جاهای دیدنی آزادشهر اشاره شده است. لازم است ذکر شود که برخی از این مکان‌های تفریحی در نزدیکی (اطراف) آزاد شهر هستند.

1. زیتون تپه: اگر دوست دارید تمام شهر را در یک نگاه ببینید، پیشنهاد می‌کنیم زیتون تپه را از دست ندهید. تپه‌ای با ارتفاع کوتاه که تقریباً به شهر چسبیده است. از پایین تپه حدود ۲۰ دقیقه پیاده‌روی لازم است تا به بالای آن برسید و زمانی که به آن‌جا می‌رسید دیدن زیبایی شهر و راه منتهی به گنبد و گرگان، شما را شگفت زده می‌کند.

2. پارک جنگلی سوجاق: یکی از شهرهای این شهرستان نوده‌خاندوز نام دارد که تفرجگاه سوجاق را در دل خود جای داده است. این تفرجگاه مملو از منظره‌های طبیعی و زیباست‌. چشمه‌ها، رودها و درختان سرسبز باعث شده‌اند این جنگل به مکانی بی‌نظیر و تحسین برانگیز تبدیل شود. سوجاق یکی از معروف‌ترین مکان‌های گردشگری آزاد شهر و شهرهای همجوار است.

3. پارک جنگلی دلند: این پارک در حدود ۱۱ کیلومتری غرب آزاد شهر، در جاده اصلی ساحلی ساری- مشهد در شرق دلند قرار دارد. بخش زیادی از این پارک به‌عنوان ذخیره‌گاه جنگلی ثبت شده است که خودش یکی از ویژگی‌های پارک به حساب می‌آید. این پارک امکانات خوبی برای کمپ و اسکان مسافران دارد. جالب است بدانید که دلند یعنی منطقه پوشیده شده از جنگل‌های انبوه.

4. آبشار و جنگل لاشو: یکی از روستاهای آزادشهر فاضل آباد نام دارد و اگر حدود ۴ کیلومتر از این روستا به سمت جنوب شرقی بروید، به آبشار‌های پله‌ای و مرتفع می‌رسید. ارتفاع این آبشار حدود ۲۵ متر است و وجه تسمیه آن به نام روستایی می‌رسد که در قدیم  نزدیک این آبشار وجود داشته و در حال حاضر از بین رفته است. آبشار لاشو از چهار چشمه دائمی دامنه‌های شمالی البرز نشات می‌گیرد و آب این چشمه توسط کشاورزان روستا برای آبیاری زمین‌های کشاورزی یا مصرف شرب استفاده می‌شود.
در نزدیکی این آبشار، جنگلی پهناور و وسیع به همین نام (لاشو) وجود دارد که به خاطر داشتن گونه‌های خاص و نادر گیاهی، مسافران و بازدیدکنندگان زیادی را به سمت خود جذب می‌کند.

5. پارک جنگلی شبنم نوده‌خاندوز: یکی دیگر از نقاط زیبا و بکر شهرستان آزادشهر، پارک جنگلی شبنم نوده‌خاندوز است. این پارک توسط شهرداری نوده‌خاندوز و مردم پرتلاش آن بازسازی و محیای اقامت و تفریح مسافران شده است. از ویژگی‌های منحصر به فرد این پارک می‌توان به آب و هوای خاص آن اشاره کرد. پارک جنگلی شبنم، بالای تپه‌ای مشرف به شهر قرار دارد. وجود پله و راه سنگی در پارک مناظر زیبایی را برای عکاسی به وجود آورده است.

6. روستای فارسیان: یکی دیگر از روستاهای آزادشهر که زیبا و توریستی است، روستای فارسیان نام دارد. این روستای کوهستانی دارای آب و هوایی معتدل است و همین موضوع باعث می‌شود مکان بسیار مناسبی برای ییلاق تابستانی باشد. از ویژگی‌های این روستا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بافت سنتی
• چشمه‌های ایشی
• چنار و دیو
• گورستان تاریخی
• آسیاب

7. آبشار کوهمیان: در گویش محلی کوهمیان به معنی بین کوه یا در میان کوه است. روستای کوهمیان طبیعتی خارق‌العاده و کوهستانی دارد. این روستا در کوهپایه بخشی از رشته کوه البرز واقع شده است. آبشار گل سنگی کوهمیان یکی از جاذبه‌های خاص آزاد شهر به شمار می‌رود. در پایین این آبشار حوض کوچکی وجود دارد که در فصول گرم سال می‌توانید در آن شنا و آب تنی نمایید.

8. پل غزنوی: روستای غزنوی یکی از روستاهای آزادشهر با قدمتی تاریخی است. مردم این روستا در سال ۱۲۸۸ به این مکان مهاجرت و آن‌جا را آباد کردند. پل غزنوی یکی از آثار تاریخی این روستاست که در کنار رودخانه و طبیعت سرسبز اطراف خودنمایی می‌کند. از دیگر آثار تاریخی که نزدیک به این پل قرار دارند، قزقلعه، در روستای کاشیدار است. در گذشته این قلعه کاربردی دفاعی داشته و به همین علت در مرتفع‌ترین بخش روستا ساخته شده است.

9. روستای مرزبن یا مرزبان: یکی دیگر از روستاهای زیبای شهرستان آزاد شهر، مرزبن یا مرزبان نام دارد. اگر حدود ۶ کیلومتر از شهر خارج شوید به روستایی می‌رسید که در پای کوه واقع شده است و آب و هوایی بی‌نظیر دارد. مردم این روستا بیش‌تر به کارهایی چون کشاورزی، باغداری و کامیونداری مشغول هستند و محصولات مهم آن‌ها عبارتند از برنج, گندم و کلزا. علاوه ‌بر محصولات کشاورزی، در این روستا باغ‌های میوه زیادی وجود دارد که محصولاتی چون آلو، هلو و انار را در خود جای داده‌اند.

موقعیت مکانی روستا طوری است که شما با کمی پیاده‌روی می‌توانید به جنگل‌های انبوه هیرکانی برسید و مناظر شگفت‌انگیزی را مشاهده کنید. از دیگر جاذبه‌های طبیعی این روستا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جنگل رقو (ریقو)
• چاله فیکی
• ارقچا (القچا)
• تیکه شدوئی (تراشته شدو)
• سد بزرگ مرزبن

10. موزه مردم شناسی: موزه‌ها منبع غنی و بسیار خوبی برای شناخت اقوام، آداب و رسوم و تاریخ شهرها و ملت‌ها هستند. بنابراین توصیه می‌شود اگر به این شهر سفر کردید، موزه مردم شناسی را از دست ندهید. این موزه برای معرفی تاریخ و فرهنگ منطقه احداث شده است و با بخش‌های مختلفی که دارد، باعث می‌شود دید شما نسبت شهر و مردم ساکن در آن وسیع‌تر شود. از بخش‌های مختلف این موزه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بخش معرفی لباس
• ابزارهای سنتی، بومی و محلی
• معرفی آداب و رسوم محلی (جشن‌ها، باز‌های محلی و مراسم عزاداری)
• ظروف سنتی

11. مکان‌های زیارتی آزادشهر

• امام زاده آق امام؛ امام زادگان محمد بن زید الحسن (ع) و محمد بن جعفر صادق (ع)
• امام زاده محمد بن موسی بن جعفر (ع) در تیل‌آباد
• امام زاده ابوالقاسم حمزه بن موسی بن جعفر (ع) در کاشیدار

چه زمانی به آزادشهر سفر کنیم؟

آزادشهر در دامنه کوه‌های البرز و فاصله تقریبا زیادی از دریا قرار گرفته است (حدود 400 کیلومتر). بنابراین هوای این منطقه معتدل بوده و سوز زمستان و شرجی تابستان را ندارد؛ به نوعی در تمام فصول سال می‌تواند مقصدی مناسب برای سفر باشد. در بهار و تابستان می‌توانید در جنگل‌های سبز کمپ کرده و در حوضچه‌هایی که پایین آبشار‌ها وجود دارند، شنا کنید. در پاییز جنگل‌ها روی دیگری از زیبایی را به شما نشان می‌دهند و در زمستان روستاهای کوهستانی می‌توانند مقصد خوبی برای تجربه زندگی روستایی در دل کوه باشند.

غذاهای محلی و سوغات آزاد شهر

پیش‌تر گفته شد که در آزادشهر اقوام و مردم مختلفی زندگی می‌کنند. بنابراین بدیهی است که هریک از این اقوام اثری در شکل‌گیری آداب و رسوم و غذاها داشته باشند. از غذاهای مهم آزاد شهر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• باسترمه (نوعی پلو)
• نخود پلو
• ته‌چین کشمش
• ترچلو (گوشت با رب انار)
• ترشی پلا
• اوکشی پلا
• هلی آش
• ماش آش
• گوجه آش
• آش اسپه شله
• آش گزنه
• خورش اسفناج و ماش
• تاس کباب

سوغات و صنایع دستی آزادشهر چیست؟

 صنایع دستی نشان دهنده بخش مهمی از هویت و فرهنگ اقوام مختلف است. مردم آزاد شهر با حفظ سنت‌های گذشته خود و تداوم آن و با تولید صنایع دستی سنتی سعی دارند، فرهنگ غنی خود را به سایر مردم نشان دهند. قالبیافی و استفاده از نقوش سنتی در آن و تولید محصولات ابریشمی از مهم‌ترین دست ساخته‌های مردم این شهر است.

در آزادشهر در کجا اقامت کنیم؟

در این شهرستان هتل و اقامتگاه‌های بومگردی متعدد برای اسکان مسافران وجود دارد. اگر دوست دارید در فضای شهر باشید، به شما پیشنهاد می‌کنیم به سراغ هتل‌های موجود در سطح شهر مانند هتل عجم، هتل پوریا عجم و هتل آکام بروید. اما اگر به طبیعت، روستاگردی و تجربه زندگی روستایی علاقه دارید بهتر است کمی از شهر دور شوید و در اقامتگاه‌های بومگردی مانند اقامتگاه بوم‌گردی وامنان، اقامتگاه‌بومگردی خانه کدخدا و اقامتگاه بوم‌گردی رضا پارسیان، ساکن شوید.

سفر ما تمام شد، اما امید است اکنون که می‌دانید آزادشهر کجاست، این مقاله شروعی باشد، برای سفر شما به این شهر زیبا. بدون شک سفر به این شهرستان می‌تواند تجربه‌ای بی‌نظیر را برای شما رقم بزند. با سفر به این منطقه شما اقوام مختلفی را می‌بینید و از غذاهای متنوعی بهره‌مند خواهید شد. اگر شما تجربه‌ای از سفر به این شهر دارید، نظرات و تجربیات خود را با دیگر همراهان ایرانگرد به اشتراک بگذارید.