قلعه رودخان؛ بزرگترین دژ آجری ایران

قلعه رودخان

قلعه رودخان یکی از پرطرفدارترین جاهای دیدنی گیلان است که هر ساله میزبان گردشگران بسیاری از دور و نزدیک است. این قلعه که در سال 1830 میلادی (1208-1209 هجری شمسی) توسط یک پژوهشگر لهستانی کشف شد، در سال 1354 هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. اگر قصد دارید این قلعه را ببینید با ما همراه باشید، در ادامه تمام آنچه که برای سفر به قلعه رخون باید بدانید را خواهیم گفت.

معرفی و تاریخچه قلعه رودخان

در ارتفاعات جنگلی فومن و روستای سرسبز رودخان، قلعه‌ای بزرگ وجود دارد که در طول سال‌ها، حوادث تاریخی زیادی را تجربه کرده است. قدمت دژ رودخان، قلعه رخون، قلعه حسامی یا قلعه رودخان به عصر ساسانیان بازمی‌گردد، این قلعه در دوره سلجوقیان بازسازی شده است. اسماعیلیان از این قلعه به عنوان پایگاه مبارزاتی استفاده می‌کردند و گفته می‌شود که مخفی‌گاه میرزا کوچک خان جنگلی نیز از آن به عنوان مخفی‌گاه استفاده می‌کرده است.

این قلعه با 2/6 هکتار مساحت، بزرگترین قلعه آجری ایران محسوب می‌شود. قلعه رخون در ارتفاع ۷۱۵ متری از سطح دریا قرار گرفته و ارتفاع دیوار آن یک هزار و پانصد متر است و ۶۵ برج و بارو دارد. علت نام‌گذاری این قلعه به نام رودخان، قرار گرفتن آن در کنار رودخانه رخون بود. در ابتدا این مکان را قلعه رخون نامیدند و بعدها به قلعه رودخان مشهور شد.

دژ رودخان شامل 2 بخش ارگ و قورخانه (زَرادخانه یا محل نگهداری ادوات جنگی) می‌شود. ارگی 2 طبقه و از جنس آجر، در قسمت غربی این قلعه بنا شده که 12 ورودی دارد. چشمه، حوض، آب انبار، سردخانه، حمام، آبریزگاه شاه‌نشین و چند واحد مسکونی که با برج و بارو محصور شده‌اند، دیگر بخش‌های ارگ هستند. قورخانه نیز 2 طبقه بوده و در قسمت شرقی این قلعه، با نورگیرها و روزنه‌های متعدد بر مناطق اطراف تسلط دارد. این بخش نیز شامل 12 ورودی، زندان، درب اضطراری، حمام و آبریزگاه می‌شود.

۴۰ برج دیده‌بانی با اتاق‌هایی به شکل هشت ضلعی با طاق‌های گنبدی، اطراف قلعه را احاطه کرده‌اند. دور تا دور دیوارها و برج‌ها روزنه‌هایی شیب‌دار به چشم می‌خورد که برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی در زمان حمله دشمن کاربرد داشته‌اند. علاوه‌براین برای محافظت از قلعه شیب تندی در حوالی قلعه وجود دارد. معماری مستحم و وجود این شیب باعث شد که هیچ دشمنی در طول تاریخ نتواند این دژ بزرگ را فتح کند. استحکام این قلعه به حدی است که در زلزله سال 1369 در استان گیلان نیز مورد آسیب قرار نگرفت.

قلعه باستانی رخون در استان گیلان

دژ رودخان فومن (عکس: احمدرضا مرتضوی)

یک محقق لهستانی الاصل به نام آلکساندر شودزکو خچکو زمانی که در سال 1830 در استان گیلان مشغول پژوهش بود این دژ باستانی را کشف کرد. او در مورد این قلعه نوشت:

یک دژ که بر بالای کوهی در بخش علیای رودخانه رودخان قرار گرفته است. بامی از جنس سنگ دارد و در طرفین ورودی آن دو برج دفاعی قرار گرفته است. روی کتبه‌ای که بر سردر ورودی قرار دارد نوشته شده است که این قلعه طی سال‌های 918 تا 921 هجری قمری برای سلطان حسام الدین امیردباج بن امیر علاءالدین اسحق بازسازی و تجدید بنا شده است.

قلعه رودخان چند پله دارد؟

برای رسیدن به این قلعه باید از پله‌های زیادی عبور نمایید. اگرچه این دژ به نام قلعه هزار پله ایران هم مشهور است، اما در قلعه رودخان 935 عدد پله دارد که طی کاوش‌های باستان شناسان پیدا شده است. بنابراین اگر درد مفاصل دارد، بهتر است یک عصای راه‌پیمایی همراه خود داشته باشید. فراموش نکنید که باید کفشی مناسب برای پیاده روی طولانی مدت برای طی کردن این مسیر همراه داشته باشید.

قلعه رودخان کجاست؟

قلعه رودخان در استان گیلان و در فاصله 30 کیلومتری از شهر فومن قرار دارد. بزرگترین قلعه آجری ایران در ارتفاعات فومن در میان جنگل خودنمایی می‌کند. برای رفتن به دژ رودخان ابتدا باید به شهرستان فومن بروید، سپس با عبور از فومن به دوراهی ماسوله و قلعه رودخان می‌رسید. بعد از گذشتن از روستاهای گشت، کرد محله، گشت رودخان، سیاه کش، گوراب پس، ملسکام، سعیدآباد (سید آباد) به روستای قلعه رودخان خواهید رسید.

مسیر دسترسی

تعداد پله های قلعه رودخان

مسیر رسیدن به دژ رودخان (عکس: جواد طاهری‌زاده)

همانطور که ذکر شد در طول مسیر رسیدن به این قلعه باستانی از روستاهای کردمحله، گوراب پس و سعید آباد گذر می‌کنید، در این مسیر می‌توانید مزارع زیبای چای را ببینید.

که با نمایی از مزارع چای همراه است عبور خواهید کرد سپس به روستای رودخان خواهید رسید و از آنجا با طی مسیری به طول ۲۰ کیلومتر به پارکینگ و مغاز‌های ابتدای مسیر هزار پله می‌رسیم . مسافت تهران تا قلعه رودخان 370 کیلومتر است که حدودا ۵ ساعت زمان می‌برد.

برای رسیدن به این قلعه باید ابتدا به شهر فومن بروید. برای رسیدن به شهر فومن کافی است به رشت رفته و از آنجا رهسپار فومن شوید. قیه‌مسیر سرراست است، از روستاهای گشت، کرد محله، گشت رودخان، سیاه کش، گوراب پس، ملسکام، سعیدآباد (سید آباد)، عبور کنید تا به روستای قلعه رودخان برسید. از روستای حیدرآلات که عبور کردید باید سه کیلومتر جاده خاکی را پشت سربگذارید. بعد از گذشتن از جاده خاکی به روستای قلعه دنه (قلعه دهنه) می‌رسید و بعد از آن وارد اراضی پارک جنگلی قلعه رودخان شده و مسیر 1/5 کیلومتری صعود تا محل قلعه را طی کنید.

اگر از تهران عازم دژ رودخان هستید باید آزادراه قزوین – رشت را در پیش بگیرید از منجیل و رودبار رد شوید تا به تقاطع آزادراه رشت با جاده فومن برسید. جاده شفت را در پیش بگیرید و سپس مسیر نصیر محله را انتخاب کنید. از نصیر محله سمت خسرو آباد بروید. در خسرو آباد سراغ مسیر قلعه رودخان را بگیرید و 5 کیلومتر پیش بروید. پس از آنکه وارد روستای حیدرآلات شدید، باید حدود 3 کیلومتر در جاده منتهی به روستای قلعه دنه پیش بروید تا به پارک جنگلی قلعه رودخان وارد شوید. در ادامه تنها کافی است که مسیر پلکانی تا قلعه را طی کنید.

بهترین فصل سفر به قلعه رودخان

فومن یکی از خنک‌ترین شهرهای ایران در فصل تابستان است و همین موضوع باعث شده تا به مقصدی محبوب برای گردشگران در این فصل تبدیل شود. دمای هوای فومن در تابستان به طور میانگین ۲۲ درجه است. بنابراین بهترین زمان برای سفر به قلعه تاریی رودخان فصل‌های تابستان و بهار هستند.

در فصل پاییز و زمستان به دلیل بارندگی‌های زیاد و لیز شدن مسیر و هوای سرد، سفر به این منطقه پیشنهاد نمی‌شود. در زمستان مغازه‌هایی که در محوطه قلعه هستند، به دلیل سرمای هوا و سخت شدن عبورومرور خدماتی به گردشگران ارائه نمی‌دهند.

دژ رودخان فومن

قلعه رخون در گیلان (عکس: کوروش تهرانی)

اقامت در اطراف قلعه رودخان

می‌توانید برای اقامت به هتل‌های شهر فومن ماند هتل معین یا به اقامتگاه‌های بومگردی فومن بروید.البته اجاره ویلا شمال هم گزینه دیگری برای اقامت در سفر به این قلعه است. هم‌چنین می‌توانید در پارک جنگلی  که ابتدای محوطه قلعه قرار دارد کمپ بزنید و شب را در جنگل سپری کنید.

به علاوه از قلعه تا روستای توریستی ماسوله نیز حدودا ۵۰ کیلومتر فاصله دارد. در روستای ماسوله می‌توانید خانه اجاره کنید یا میهمان اقامتگاه‌ها بشوید. با اقامت در ماسوله با یک تیر دو نشان خواهید زد، هم دژ رودخان را خواهید دید و هم از روستای بی‌نظیر ماسوله که خود یکی از جاذبه‌های گردشگری است دیدن خواهید کرد.

جاذبه های نزدیک به رودخان

همانطور که ذکر شد در فاصله حدودا 50 کیلومتری از قلعه، روستای دیدنی ماسوله قرار دارد. روستای پلکانی ماسوله که امروزه به آن شهر ماسوله می‌گویند یکی از زیباترین جاذبه‌های گردشگری گیلان محسوب می‌شود. در ماسوله خانه‌ها به صورت پلکانی بنا شده‌اند و حیاط هر خانه سقف خانه پایینی است. این شهر در سال 1354 به عنوان نخستین شهر تاریخی زنده کشور در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

در مسیر رسیدن به دژ رودخانه باید از مجاور شهر فومن بگذرید. پیشنهاد می‌کنیم سری هم به شهر فومن که به شهر مجسمه‌ها معروف است بزنید. در این شهر به ویژه در پارک فومن مجسمه‌های زیادی وجود دارد که عکس گرفتن کنار آن‌ها خالی از لطف نیست.

در 15 کیلومتری روستای فوشه شهرستان فومن غاز خون فوشه قرار دارد. فاصله این غار تا قلعه رخون چندان زیاد نیست و پس از بازدید از این دژ باستانی می‌توانید سری هم به این غار بزنید. غار خون فوشه که در منطقه جنگلی قرار گرفته است، بالغ بر 3 هزار سال قدمت دارد.

بازارچه قلعه رخون

بازارچه ورودی دژ رودخان (عکس: جلیل ناظری)

بازارچه قلعه رودخان

در کنار تاریخ گردی شاید بد نباشد خرید هم بکنید. نزدیک‌ترین مکان دیدنی به قلعه رخون بازارچه‌ای است که در ابتدای مسیر رسیدن به قلعه و نزدیکی رودخانه رخون قرار دارد. در این بازارچه می‌توانید مدتی استراحت کنید و انواع سوغات‌های فومن را تهیه کنید، زیرا در بازار قلعه رخون چندین رستوران و مغازه فروش خوراکی‌های محلی مثل کلوچه فومن، آلوچه و لواشک، نان‌های محلی و دست‌بافته‌های زنان فومنی وجود دارد. هم‌چنین لباس‌های محلی را برای عکاسی کرایه داده می‌شوند تا خاطرات سفرتان را ثبت کنید. البته برای ورود به محوطه و رفتن به قلعه باید مبلغی را پرداخت نمایید.

اکنون که می‌دانیم قلعه رودخان کجاست می‌توانیم سفری بی‌نظیر را برنامه‌ریزی کنیم تا علاوه بر بازدید از بزرگترین دژ آجری ایران از جاذبه‌های اطراف آن نیز دیدن کرده سفرمان را هرچه بیشتر خاطره‌انگیز کنیم. اگر وقت‌تان محدود است و نمی‌توانید سفر به این منطقه را برنامه‌ریزی کنید، خرید تور قلعه رودخان گزینه مناسبی است تا در وقت و هزینه صرفه‌جویی کنید. شما چه اطلاعات دیگری از این قلعه باستانی دارید؟ چه جاذبه‌های دیگری را اطراف این قلعه می‌شناسید؟ لطفا نظرات و پیشنهادات خود را با ما و سایر همراهان ایرانگرد به اشتراک بگذارید.

امتیاز ۴.۶۹ از ۵ – ۳ رای
spinner در حال ثبت رای

۵ یک نظر

  1. هدیه پاسخ

    سلام . من و خانواده ام پارسال مهرماه گیلان بودیم و به اصرار من تصمیم گرفتیم بریم قلعه رودخان. تازه هم بارون اومده بود هوا خیلی عالی بود واقعا تا بالای قلعه رفتیم و برگشتیم. آبشار زیبایی هم اونجا هست.

  2. علی پاسخ

    دیدن این قلعه تاریخی خالی از لطف نیست واقعا. فقط دو تا نکته هستش که پیشنهاد می‌کنم رعایت کنید. کفش مناسب و راحت بپوشید و اینکه مواقعی که بارون میاد زمین لیز میشه، عصا یا چوب دستی دستتون بگیرید.

  3. مریم اشرفی پاسخ

    همیشه به سمت شمال کشور که سفر می‌کردم، تعریف زیادی از روستای فومن و قلعه رودخان درون آن شنیده بودم. اما هیچ‌وقت قصد سفر به آن‌جا را نداشتم تا این‌که با گروهی طبیعت‌گرد و جنگل‌گرد راهی این سفر شدم. قلعه رودخان قلعه‌ای بسیار کهن و قدیمی است که پیشنهاد می‌دهم، در صورت علاقه به مکان‌های تاریخی و قدیمی از دیدن این قلعه غافل نشوید.

  4. هادی قاسمی پاسخ

    در طول مسیر با خودرو طبیعت‌های بسیار زیبایی وجود دارد پس پیشنهاد می‌دهم اگر حتی برای درد زانو نمی توانید از قلعه دیدن کنید، لااقل برای دیدن این مراتع و جنگل سرسبز راهی این قلعه شوید. خیلی زیباست.👌

  5. آرزو پاسخ

    قلعه رودخان در جنگل فومن واقع شده است و مربوط به‌دوران ساسانیان می‌باشد. این قلعه به نام‌های دیگری نیز مانند رخون و یا حسامی شناخته می‌شود، زیبایی قلعه رودخان به‌دلیل دیوارهایی با ارتفاع بلند که با آجر ساخته شده است. این قلعه شامل ۱۲ ورودی است که حمام، آب‌انبار و از بسیاری دیگر مکان‌ها تشکیل شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *